Ana sayfa / Piyasalar / Sermaye Borsaları Sermaye Borsalarının İşleyişi

Sermaye Borsaları Sermaye Borsalarının İşleyişi


Sermaye borsaları, genel olarak çeşitli menkul kıymetlerin alım satım işlemlerinin yapıldığı kurumsal piyasalardır. Her birinin kendine özgü işleyiş kuralları ve kriterleri vardır. Borsa, ilk anda sadece hisse senetlerinin alım satım işlemlerinin yapıldığı bir yer olarak algılansa da aslında çeşitli ticari malların ve finansal araçların ticaretinin yapıldığı bir yerdir. Örneğin; tahvil ve bonolar menkul kıymet borsalarının içinde işlem görmektedir. Döviz ticareti için döviz borsaları bulunmaktadır. Mal ticareti içinde emtia borsaları kurulmuştur. Pamuk borsası dendiği zaman pamuk fiyatlarının belirlendiği ve alım satımının yapıldığı borsalar anlaşılır.

Tarihte Borsa

Tarihte ilk borsa MÖ 180 yılında Roma’da açılan menkul kıymetler borsasıdır. Antik dönemde Roma, savaşlarda kazanılan ganimetler ile zamanın en büyük kapital merkezi haline gelmiştir. O dönemde iş adamları büyük işlere girmek için gerekli sermayeyi toplamak amacı ile hisse senetli şirketler kurmuşlardır. Bu senetler rağbet görünce de ilk borsa oluşmaya başlamıştır.

Osmanlı döneminin son zamanlarında özellikle bono piyasası hareketliydi. Bilhassa Avrupa’da çıkarılan hisse senedi ve tahviller, azınlıkların talebi ile, sarraflar ve bankerler aracılığı ile alınıp satılıyordu. 1850’lerin başında yaşanan Kırım Savaşı büyük mali yük getirince, Osmanlı Devleti borçlanma senetleri (tahvil) çıkarmak zorunda kalmıştır. Bu tahviller batı ülkeleri borsalarında işlem görmeye başlayınca, bir borsa kurma düşüncesi gelişmiştir. Galata Borsası on dokuzuncu yüzyıl sonlarında kurulmuş ve hızla gelişmiştir.

Ülkemizde döviz piyasası ise 1970’li yıllarda Tahtakale’de tezgah üstü piyasa işlemleri olarak doğmuştur. Bu piyasada işlemler, tamamen bu işi yapanların kendi aralarında belirlediği kurallara göre yapılmıştır.

Sermaye Borsaları ‘nın İşleyiş Şekli

Bugün ülkemizde sermaye piyasasında başlıca şu kuruluşlar bulunmaktadır: Sermaye Piyasası Kurulu, Borsa İstanbul, Takasbank İstanbul Takas ve Saklama Bankası, Merkezi Kayıt Kuruluşu, İstanbul Altın Borsası ve Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası.

Menkul kıymetler borsalarının temel görevleri, devamlı ve düzenli işleyen bir pazar oluşturmak, ekonomiye kaynak yaratmak, sermaye mülkiyetini toplum tabanına yaymak, uzun vadeli yatırımların kısa vadeli birikimlerle finanse edilmesini sağlamak ve toplumda güven yaratmaktır.

Borsa İstanbul’da bugün hisse senedi, tahvil, borsa yatırım fonu, varant ve bunlar gibi finansal sermaye piyasası araçları işlem görmektedir. Esas olarak menkul kıymetler, şu beş piyasada işlem görmektedir:

  • Pay Piyasası
  • Gelişen İşletmeler Piyasası
  • Borçlanma Araçları Piyasası
  • Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası
  • Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasası

- Bir önceki yazımız olan Sermaye Piyasası Nedir? İşlem Gören Yatırım Araçları başlıklı makalemizde hisse senedi, Para piyasaları ve Sermaye Piyasası hakkında bilgiler verilmektedir.


Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir