Ana sayfa / Piyasalar / Reeskont Edilme Nedir? Reeskont Faizi Nedir? Senet Kırdırma Nasıl Yapılır?

Reeskont Edilme Nedir? Reeskont Faizi Nedir? Senet Kırdırma Nasıl Yapılır?

Reeskont edilme kavramı, genel olarak bankacılık veya ticaretle uğraşanlara tanıdık bir kavram olsa da bunların dışında meslek icra edenler için reeskontun anlamı hakkında fikir sahibi olunabilmesi mümkün değildir. Reeskont, en genel tanımıyla tekrar iskonto anlamını taşır. Bu nedenle iskonto kavramının bilinmesi elzemdir. Senetler; belirli bir vadeye sahip olmalarıyla beraber, bir senet için vadesi gelmeden özel şartlar kapsamında banka tarafından paraya çevrilmesi durumu iskonto olarak tanımlanır. Tüccarlar tarafından sıklıkla kullanılan iskonto, vadesi gelmemiş olan senetlerin nakde çevrilerek likidite temin edilmesinde işe yarar. Kredi ihtiyaçlarında artış yaşanması durumunda, bankalar tarafından nakde çevrilen senetlerde de artış yaşanır. Bankalar tarafından iskonto edilmek üzere sunulan senetleri para karşılığında sağlayabilmeleriyse bankaların nakit durumuyla alakalıdır. Reeskont sayesinde, bankalar yeni kredi sağlayabilme olanağına kolaylıkla sahip olurlar. Portföylerinde yer alan kısa vadeli senetleri için reeskont yapılması durumunda krediler için fon oluşturulması sağlanır.

Merkez Bankası tarafından reeskont edilen senetlerde alınan faiz haddi, bankalar senetleri iskonto ederken aldıkları senetlere oranla daha düşük seviyede olarak değerlendirilir. İskonto edilen veya diğer bir haliyle, herhangi bir bedelin karşılığı olarak el değiştiren bir kıymetin tekrar bir bedel biçilerek el değiştirmesi reeskont anlamına gelir. Senet kırdırma örneği, reeskont için doğru bir örnek olacaktır. Reeskont edilme değerleri, Merkez Bankaları’nca uygulanan para politikalarında kullanılmakla beraber şartlar da aynı şekilde Merkez Bankaları tarafından belirlenen araçlar konumunda yer alırlar. İskontoya tabi tutuldukları görülebilir.

Senet Kırdırma Nedir? Reeskont Edilme Nasıl Yapılır?

Vadesi 1 ay sonra olan 5.000 TL’lik senedin elde tutulduğunu varsayalım. Senet değerinin bugünkü değerinin hesaplanabilmesi için öncelikli olarak, ne kadar paranın 1 aylık süre içerisinde 5.000 TL’lik geri dönüş faizi olduğu cevaplanmalıdır. Bulunan tutar 5.000 TL değerindeki senedin bugünkü değerinin öğrenilebilmesi olanağını beraberinde getirir. Mevcut faiz oranının göz önünde bulundurularak senedin değerinin 5.500 TL’ye çıktığını ele alalım. Bu meblağda bankaya senedin satılmasıyla birlikte, senet iskonto edilmiş senet olarak değerlendirilir. Banka tarafından senedin alınması 5.500 TL’lik değerle iskonto şeklinde gerçekleştirilir. Piyasada genel olarak kullanılan tabirle senet kırdırılmış olur. Banka aldığı senedi Merkez Bankası’na satar. Belirli bir kar oranı üzerinden ticari bankanın gerçekleştirdiği satış işlemiyle beraber geri dönüş tutarı satılandan fazla olur. 5.500 TL’den alınan senedin 5.600 TL’den satıldığını düşünürsek, senede ikinci bir iskonto yani reeskont uygulanmış olur. Merkez Bankası’nın bu senetleri alması para politikaları için kullanılmakta olup piyasanın nakit ihtiyacının giderilebilmesi için reeskont edilmiş senetlere ihtiyaç duymaktadır.

Merkez Bankası tarafından reeskont haddinin yükseltilmesi veya düşürülmesi kredi hacmine etki eden en önemli faktör olarak değerlendirilmektedir. İktisadi açıdan müdahale gerçekleştirebilme olanağını sağlayan reeskont politikası, para arzını tayin edebilmeyi sağlar.

Reeskont Politikasının Yürütülmesi Nasıl Gerçekleştirilir?

  1. Merkez Bankası tarafından piyasada para darlığı mevcutsa reeskont haddi düşürülür.
  2. Bankalar iskonto portföyünde yer alan senetler için Merkez Bankası’na kırdırma işlemini gerçekleştirmeleriyle kazanç artışı sağlarlar.
  3. Bankalar standart seviyeden daha fazla iskonto yapabilmek için faizi düşürme olanağına sahip olurlar.
  4. İskonto faizinde düşüş yaşanması, elde tutulan senetlerin kırdırılmasını güçlendirir.
  5. Sonuç olarak para ve arzın genişlemesi söz konusu olur.

Piyasalarda enflasyonist açık söz konusuysa, Merkez Bankası tarafından reeskont haddinin yükseltilmesi sağlanır. Faizlerde yükselme yaşanmasıyla beraber bankaların kazanç seviyeleri de artış gösterir. Bu duruma bağlı olacak şekilde reeskont edilen senet miktarının daraltılabilmesi olasılığı bulunduğu gibi aynı zamanda iskonto edilen senetler için faiz haddi yükseltilebilmektedir. İskonto faizinin yükselmesi demek piyasada para talebinin daralması demektir. Efektif olarak talep daralması yaşanması, enflasyon baskısının şiddetini azaltır.

Reeskont Oranı Nedir?

Reeskont oranı, reeskont edilme kadar önemli bir kavram olarak değerlendirilebilir. Ticari banka kategorisinde değerlendirilen bankaların Merkez Bankası’na ödeyecekleri faiz oranı, reeskont oranı olarak açıklanır. Bu faiz oranının reeskont oranı adıyla tanımlanmasının temel nedeni, Merkez Bankası tarafından ticari bankalara verilen borç paranın faizini iskonto etmesi durumundan kaynaklıdır. Borç paranın faizi en baştan ödenmiş olarak ticari bankalara işlem olanağını sunar. Ticari bankaların tamamı, Merkez Bankası’ndan alacakları borç paranın belirli bir bölümünün zorunlu olarak saklama durumundadırlar. Karşılık oranı olarak belirlenen borç para banka tarafından tutulurken geri kalan kısım ise müşterilere kredi olarak sağlanır. Reeskont oranı ne kadar düşük olursa, bankalar tarafından sunulan kredi teklifleri de o kadar fazla olur.

Müşterileri için kredi olanaklarını genişleten ticari bankalar bu durumda ekonomideki para arzının artış göstermesini de sağlar durumdadırlar. Temel olarak bu durum Merkez Bankası reeskont oranıyla ilişkili olarak tanımlanarak ticari bankalara verilen borç paraya göre belirlenir. Tersi durum oluşmasındaysa ekonomi içerisindeki para arzının azalması söz konusu olur.

Reeskont Hesaplama

Reeskont kavramının daha iyi anlaşılabilmesi için reeskont hesaplamanın da bilinmesi gerekir. Hesaplama formülü olarak kullanılan formülde değişkenlerin yerine koyulması sayesinde doğru sonuçların elde edilebilmesi olanağı söz konusudur. Reeskont hesaplama için mevcut olan değerlerin her biri formül içerisinde öneme sahiptir.

Reeskont Tutarı = (Normal Değer * Faiz Oranı * Gün Sayısı) / (36.000 + (Faiz oranı X Gün sayısı)) formülüyle bulunur.

Nominal Değer: Senedin alacak tutarını belirten değerdir.

Faiz Oranı: Yapılacak olan reeskont için belirlenen orandır. Senet üzerinde yazılı olursa, yazılı olan değeri yazılı değilse Merkez Bankası İskonto haddi olarak alınır.

Gün Sayısı: Reeskontun yapılacağı günden başlayarak senedin vade tarihi tarihine kadar geçen zaman dilimi olarak kabul edilir.

Reeskont hesaplama için gerekli olan değerlerin tamamının eksiksiz olarak bilinmesi ve bununla beraber ilgili formülde yerine koyulması gerekir. Reeskont değerinin net olarak bulunabilmesinde uygulanan formül, her reeskont edilme işleminde sabittir.

Reeskont Edilme

Reeskont Hangi Durumlarda Yapılamaz

Reeskont yapılamamasına sebep olabilecek belli başlı durumlar bulunur. Bazı senetlerde ve şirketlerde reeskont yapılabilmesi mümkün olmamakla beraber, sadece iskonto yapılabilir.

  • Ön ödemeli satışlarla alakalı olarak alınan senetlerde reeskont hesaplanmaz
  • Alacak senetlerini reeskonta tabi tutan kuruluşlar için borç senetlerinin de reeskonta tabi tutulması gerekir. Reeskont işleminin kısmi olarak yapılabilmesi mümkün değildir. Kısmi reeskont işleminin yapılabilmesi sadece borç senetlerini reeskonta tabi tutanlar için geçerli olur
  • Hatır senetlerine yönelik olarak reeskont yapılamaz
  • Teminata verilmiş senetlere reeskont hesaplamasının yapılıp yapılamayacağı belirli şartlara göre değişkenlik gösterir
  • Factoring şirketler için verilmiş senetlerde reeskont hesaplaması yapılamaz. Tasarruf hakkının ortadan kalkmasından kaynaklı olarak hâsılat unsuru bulunmaması bu durumda etkili olur

Reeskont Kredisi

Reeskont kredisi, Merkez Bankası tarafından sunulan para politikası elemanlarından biri olarak değerlendirilir. Bir banka tarafından iskonto edilmiş olan borç senedinin Merkez Bankası tarafından yeniden iskonto edilmesi karşılığında verilen kredi olarak tanımlanır. Kredi tutarının belirlenmesinde Merkez Bankası tarafından ele alınan karar hükmü geçerlidir. Reeskont kredisi kullandırma şartlarını karşılayanlar için krediden yararlanabilme olanağı bulunur.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu içerisindeki 45.Madde’ye istinaden çıkarılan Reeskont düzenlemelerinde firmalar tarafından döviz üstünden düzenlenmiş olan minimum 240 gün vadeli senelerle birlikte yüksek teknolojili sanayi ürünleri için ithalatçı konumunda bulunan firmalar, dünyada yeni pazarlara ihracat yapan ve döviz kazandırma faaliyetine sahip olan firmalarda minimum 360 gün vadeli olarak senetlerin aracı bankalar tarafından reeskonta getirilmesiyle reeskont kredisi kullandırılmaktadır.

Reeskont kredileri için senet üzerinde belirtilen döviz tutarı, kredinin kullandırıldığı tarih baz alınarak TL karşılığının bankalar tarafından firmalara ödenmesi yöntemiyle kredi kullandırılır. Kredilerde belirtilen vade süresi esas alınırken, geri ödeme döviz olarak yapılır. Yapılan geri ödemelerin tamamı döviz rezervlerine katkı sağlamakla beraber, kredinin vade süresine bağlı olacak şekilde rezervlerin doluluk oranı da değişkenlik gösterir.

Şirketler için kredi kullandırma işlemlerinde belirlenen şartların tamamını yerine getiriyor olma gerekliliği söz konusudur. Belirlenen şartların dışında kalan kurum ve kuruluşlar reeskont kredisinden faydalanamaz durumda kabul edilirler.

Reeskont Faiz Oranları

Merkez Bankası tarafından belirlenen şartların esas alınmasıyla beraber belirlenen reeskont faiz oranları, artabilmekte veya azalabilmektedir. Temel olarak vadesine en çok 3 ay kalan senetler için açıklanan faiz oranları üzerinden yapılacak hesaplamalar sayesinde reeskontun net şekilde bulunabilmesi mümkün olur. Ekonomideki para arzıyla beraber kredi genişlemesinin göz önünde bulundurularak hesaplamaların gerçekleştirilmesi reeskont faiz oranları için temel faktörlerdir.

Reeskont İşlemlerinde Uygulanan İskonto Oranları

2014 yılı için %9

2016 yılı için %8.75

2018 yılı için %18.50 olarak belirlenmiştir.

Reeskont Avans İşlemlerinde Uygulanan Faiz Oranları

Reeskont avans işlemleri için belirlenen faiz oranları, iskonto oranlarına göre farklı seviyede belirlenir. Oranların uygulanmasında dikkate alan unsurlar benzeşse de yapılacak olan hesaplamalarda ilgili değer üzerinden işlem yapılacak olması belirli farkları oluşturmaktadır.

  • 2014 yılı için %11.75
  • 2016 yılı için %10.50
  • 2018 yılı için %9.75 olarak reeskont avans işlemleri faiz oranları belirlenmiştir.

Belirli periyotlar içerisinde yapılan değerlendirmelerle beraber reeskont faiz oranları güncellenerek mevcut durumu karşılar seviyede belirlenir.

Reeskont faiz oranları, reeskont hesaplamalarına doğrudan etki etmesiyle beraber güncel değerler üzerinden ele alınmalıdır. Yapılacak olan hesaplamalarda istenilen sonuçların bulunabilmesine yönelik olarak Merkez Bankası tarafından paylaşılan faiz oranı değerlerinin dikkate alınması gerekir.

Reeskont Edilme

Reeskont Faizi Yasal mı?

Merkez Bankası tarafından belirlenen reeskont faizi, yasal olarak kabul edilir. Belirlenen faiz oranları üzerinden yapılacak olan hesaplamaların ardından belirlenen kanunlara uygun şekilde işlem yapılması zorunludur. Reeskont faiz oranlarından yararlanabilmek içi özel olarak belirlenen şartlara sahip olunması niteliği gereklidir. Her reeskont işlemi kendi içerisinde özel olarak değerlendirilmekle beraber, gerekliliklerin incelenmesi sonrasında işleme koyulur. Reeskont faizinin yasal olmasının yanı sıra aynı zamanda belirlenmiş olan şartlar çerçevesinde reeskont faizinden yararlanılabilmesi mümkündür. Merkez Bankası’nca belirlenen kurallara uygunluk şartlarını yerine getirmeyenler için reeskont edilme işlemleri yapılamaz olarak kabul edilmiştir. Bu durumda herhangi bir işlem yapılmasıyla beraber reeskontun yasal olarak kabul edilebilirliği ortadan tamamen kalkarak hukuki açıdan sorun yaşanabilir.

Reeskont faizinin yasal olarak hükümlülüklerini yerine getirenler için hiçbir sorun yaşanmadan kolaylıkla faiz oranlarından yararlanabilmesi mümkündür. İskonto faiz oranlarında olduğu gibi aynı zamanda avans faiz oranlarında da aynı durum geçerlidir. Uygun maliyet oranlarından avanstan yararlanabilme fırsatını getiren reeskont avansı Merkez Bankası tarafından belirlenen şartlarda gerçekleştirilir. Finansman kaynağı yaratmaya yönelik olarak sunulmakta olan reeskont avansı sayesinde pek çok açıdan avantaj elde edilebilmesi olanağı bulunur. Söz konusu avans değerlemesi için belirlenen değişkenlerin göz önünde bulundurularak işlemlerin tamamlanması zorunluluğu bulunur. Yasal olarak belirlenmiş standartlarda yapılacak olan reeskont edilme işlemleri, ilerleyen zamanlar içerisinde herhangi bir sorun oluşmasına neden olmayacağı gibi kolaylıkla işlem aşamasında da değerlendirilebilir durumdadır.

İskonto Faizi ve Reeskont Faizi Aynı Şekilde mi Hesaplanır?

Reeskont, iskontodan farklı bir kavram olmakla beraber iskontonun tekrar yapılmasına dayanır.  Bu noktada temel olarak aynı özelliklere sahip olsalar da faiz hesaplamaları iki kavram için aynı şekilde yapılamaz. Reeskont hesaplamasının kendisine özgün formülüyle beraber elde edilen sonuç, iskonto için doğru değerlerli veremez. Reeskont faizi hesaplaması yapılırken içerik olarak iskonto faiz oranının değişken olarak değerlendirilebilmesi mümkündür. İskontoda bu durum geçerli değildir. Hesaplama işlemlerinin yapılırken belirlenmiş olan değerler üzerinden yapılacak olan değerlemelerin her birinin hesaba katılması zorunludur. Reeskont faizi için mevcut olan hesaplama formülüne dâhil edilecek olan değişkenlerin her biri sonucun bulunmasında yüksek düzeyde etkiye sahiptir.

Reeskont Uygulamasında Vadenin Önemi Var mı?

Reeskont uygulamasında vade oranı en önemli noktalardan biri olarak değerlendirilmektedir. Vade süresinin azami değerden az olmaması şartına dayandırılan hesaplamalar neticesinde reeskont hesaplamalarının doğru şekilde yapılabilmesine yönelik olarak kolaylık sağlanır. Merkez Bankası tarafından belirlenen azami süre içerisinde değerlendirilebilecek bir uygulama olmasıyla beraber reeskont için mevcut olan vade, formüle uygulanarak net sonucun belirlenmesinde etkilidir. Reeskont faizinin belirlenmesindeki en önemli noktalardan birisi olmasıyla beraber vade süresinin azami sürenin yukarısında olması önemli değildir. Ancak azami olarak belirlenen vadeden daha kısa vadeli işlemler için Merkez Bankası için koyulmuş kurallar çerçevesinde reeskont uygulanabilmesi mümkün değildir.

Reeskont Hesaplamasından Çıkan Sonuç Geçerli midir?

Hesaplama yapılan reeskont değerinin ardından çıkan sonuç geçerli olarak kabul edilen sonuçtur. Reeskontta farklı değişkenler sonucu etkiliyor olsa da, çıkan sonuçlar geçerli olarak kabul edilen net değerler olarak tanımlanırlar. Doğru şekilde yapılan hesaplamanın ardından mevcut olan değer üzerinden işlemlerin yapılabilmesi olanağı söz konusudur. Geçerliliğini reeskont edilme işlemi yapılma aşamasında koruyan değer faiz oranlarında değişkenlik yaşanmasına kadar sabit kalır. Merkez Bankası tarafından açıklanan reeskont için faiz oranlarının değişmesi beraberinde alınan sonucun da değişmesine neden olacağından dolayı, belirli bir zaman dilimini kapsıyor olarak da tanımlanabilmektedir.

Reeskont Avantajlı mıdır?

İşlem mantığı olarak tekrar iskonto yapılması anlamını taşıyan reeskont, beraberinde karlılık açısından belirli avantajları sağlayan bir kavram konumundadır. Yıllık olarak değerlendirilen oranlar üzerinden yapılacak işlemleri barındırıyor olmasıyla beraber değişkenlik durumu kısa süreyi kapsamaz. Uzun vadeli olarak bir yıl boyunca aynı değerler üzerinden reeskont hesaplamasının yapılabilmesi ve açıklanan faiz oranlarının kullanılabilmesi söz konusudur. Reeskont farklı durumlar içerisinde farklı işlem yapabilme olanağını getiren bir kavram olarak incelenir. Mevcut olarak sağladığı avantajlı durumlarla beraber aynı zamanda para piyasalarına doğrudan etki eden bir değer olmasıyla da bilinir. Merkez Bankası tarafından reeskont için açıklanan verilerin tamamının değerlendirilmesiyle beraber piyasanın mevcut olan enflasyon düzeyinin belirlenebilme olanağının da bulunması, ekonominin gidiş yönünü temel olarak şekillendiren faktörlerden birisi konumundadır.

Reeskontun sahip olduğu önem tek bir konu üzerine sınırlı kalmadığından dolayı, iskontodan farklı işleyiş şeklinin iyi bilinmesi ve hesaplamalarının da doğru şekilde yapılması gereklidir. Reeskont için sunulan değerlerin her birinin özel olmasıyla beraber aynı zaman günce olması da büyük öneme sahiptir. Güncel değerler üzerinden yapılacak olan hesaplamalarla beraber her açıdan eksiksiz olarak reeskont için gerekli olan verilerin elde edilebilmesi olanağı söz konusudur. Faiz oranlarının açıklandığı dönemden itibaren, eski faiz oranlarıyla arasında değişiklik bulunuyorsa; yeni reeskont edilme işlemlerinde güncel tarih baz alınarak yürürlüğe koyulan faiz üzerinden hesaplama gerçekleştirilir. Reeskont edilme işlemlerin tamamı resmi değerlere uygun olmalıdır.

- Bir önceki yazımız olan Valör Nedir? Valör Hesaplama Nasıl Yapılır? Borsada Valör Nedir? başlıklı makalemizde Bankacılıkta Valör, Borsada Valör ve Valör Nasıl Hesaplanır? hakkında bilgiler verilmektedir.

BENZER YAZILAR

Kredi kartı başvurusunda doğru bilgi vermek

Kredi Kartı Başvurusunda Doğru Bilgi Vermek Neden Önemlidir?

Kredi Kartı Başvurusunda Doğru Bilgi Vermek İleride Başınızı Ağrıtmaz! Kredi kartı başvurusunda doğru bilgi vermek …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir